جزوه درس استاد دکتر احمد ضابطی جهرمی

هدف و ماموريت ما از توليد فيلم مستند عبارت است از :

1- اطلاعاتي در خصوص يک موضوع ، آگاهي و شناخت به مخاطب بدهيم.
2- فيلم مستند بايد مخاطب را در لذت زيبايي شناختي شريک کند.

فيلمهاي ژورناليستي هدف اول را دنبال مي کنند و به محتوا بهاي عمده مي دهند. در مستندهاي توصيفي و شکل گرا ، عمدتاً هدف دوم در کنار هدف اول دنبال مي شود. اما فرم آنها ابداعي است. گاهي گزارش خبري ترکيبي از محورهاي مصاحبه و گفتار است.

جزوه درس استاد دکتر احمد ضابطی جهرمی

مستند گزارشي (Reportage Documentary) :
مستندهاي خبري هسته مستند گزارشي اند. خبر هسته فيلم مستند گزارشي است که از لحاظ زماني بسط يافته است. مهارتهاي حرفه اي وسيع تر و متنوع تري در توليد مستند گزارشي به کار مي رود.
فيلم مستند گزارشي متکي به تحقيق است. برتري محتوا در اين فيلم آشکار است و اهميت بيشتري نسبت به فرم دارد.
مستند گزارشي بايد حدوداً متقارن اعلام خبر ، توليد شود. بايد توليد آن سريع و فوري صورت گيرد تا موضوع به فراموشي سپرده نشود.

جزوه درس استاد دکتر احمد ضابطی جهرمی

انواع برشها در فيلم :
الف – Free Cut
ب – Match Cut
ج -  Jump Cut

نکته درباره تدوين فيلمهاي خبري : اغلب برشها در اين فيلمها از نوع برش «پرش» (Jump Cut) است. نقطه مقابل آن برش انطباقي (Match Cut) است که کمتر ديده مي شود.
برش آزاد Free Cut : برشي که موضوع دو نما کاملا مستقل است. مثلا يکي تصوير قطار و ديگري تصوير يک ساختمان است. در اين نوع برش ، نقطه قطع و اتصال براي انطباق دو نما مهم نيست. تنها چيز مهم در اين نوع برش ، «طول نما» ها است که ريتم را تعيين مي کند.

جزوه درس استاد دکتر احمد ضابطی جهرمی

تقسيم بندي انواع مستندهاي گزارشي بر اساس محور اجرا :
1- مستندهاي گفتار محور
2- مستندهاي مجري محور
3- مستندهاي مصاحبه محور

در مستندهاي گفتار محور ابتدا گفتار را مي نويسيم سپس تدوين بر اساس گفتار صورت مي گيرد.
در طبقه بندي زير ، هر چه به سمت پايين حرکت مي کنيم فرم بر محتوا غلبه پيدا مي کند.
1- مستندهاي خبري : نوعي مستند ژورناليستي است. (News Reel – Video News) 
2- مستندهاي گزارشي : نوعي مستند ژورناليستي است. (Reportage Documentary)
3- مستند توصيفي Descriptive Documentary.
4- مستند شکل گرا (تجريدي ، آبستره) Formalistic Documentary.

جزوه درس استاد دکتر احمد ضابطی جهرمی

گونه شناسي و ساختار شناسي فيلم مستند  (Typology of Documentary):

براي شناخت فيلم مستند چهار طبقه بندي معمول و رايج است. بر هر طبقه بندي ايرادهايي وارد است. طبقه بندي بر اساس فرم يا ساختار ، علمي ترين و رضايت بخش ترين طبقه بندي است.

انواع طبقه بندي هاي فیلم مستند :

الف – بر مبناي موضوع فيلم مستند
ب – بر مبناي کاربرد يا هدف کارکردي فيلم مستند
ج – بر مبناي ساختار و يا تکامل فرم (پيچيده تر شدن ساختار فيلم مستند)
د – بر مبناي فرآيند توليد فيلم مستند
اشکال طبقه بندي بر اساس موضوع ، بي نهايت بودن موضوعات است .

جزوه درس استاد دکتر احمد ضابطی جهرمی

مستند و مفهوم آن :

مستند بر پايه امور واقعي (Facts) استوار است. فيلم خبري هم يک فيلم مستند است اما از جنبه هاي زيبايي شناسي و هنري کم بهره است.
تعريف دوم فيلم مستند : فيلم و يا برنامه اي است که با استفاده از يک موضوع واقعي که با حضور يا مشارکت افراد حقيقي در فضاي متعلق به رويداد ، ضبط شده است و مستندساز به طور خلاق به تفسير يا بيان آن رويداد مي پردازد.
فيلمهاي خبري فاقد فرم هستند (Formless) يا فرمهاي ضعيف و از لحاظ زيبايي شناسي فرم هاي عقب افتاده اي دارند. به همين سبب فيلمهاي مستند خبري در حوزه «هنر» مستندسازي قرار نمي گيرند. هدف فيلمهاي خبري واقع نگار ، ارائه اطلاعات روز است.

جزوه درس استاد دکتر احمد ضابطی جهرمی

تعريف فيلم مستند :
فيلم مستند يعني ضبط و شکار لحظاتي از زندگي در حال وقوع و سپس تدوين معنادار آنها (تعريف ژيگا ورتوف – بنيانگذار مکتب سينما حقيقت - روسيه – 1920)

همه فيلمهاي مستند سه ويژگي اصلي دارند :
1- موضوع فيلم واقعي است نه تخيلي.
2- فضاي واقعي
3- شخيتهاي واقعي Real People